PRODUKTY i METODY „EnviAgri”
Kalkulator do obliczania śladu węglowego uprawy
Opis metody zastosowanej w aplikacji EnviAgri
Ślad węglowy uprawy to całkowita emisja gazów cieplarnianych powstających w trakcie produkcji roślinnej, wyrażona w ekwiwalencie dwutlenku węgla (CO2.ekw.). W obliczeniach uwzględniane są zarówno emisje powstające bezpośrednio w gospodarstwie, jak i emisje pośrednie związane z wytworzeniem środków produkcji wykorzystywanych podczas uprawy. Analiza obejmuje okres od zebrania przedplonu do zebrania plonu głównego oraz plonu pobocznego, jeżeli jest on zbierany.
Metoda traktuje uprawę każdej rośliny jako odrębny system produkcji, a cały przypisany wpływ środowiskowy jest odnoszony do plonu głównego. Wynik może być prezentowany dla powierzchni uprawy albo w odniesieniu do uzyskanego plonu, co pozwala porównywać zarówno całkowite obciążenie środowiskowe, jak i efektywność środowiskową produkcji.
Ogólny przebieg obliczeń
| Obliczenie emisji pośrednich i bezpośrednich | ||
|---|---|---|
| Emisje związane z wytworzeniem środków produkcji | Emisje podtlenku azotu (N2O) z gleby | Emisje dwutlenku węgla (mocznik, wapnowanie) z gleby |
Emisje związane z wytworzeniem środków produkcji
Emisje te powstają poza gospodarstwem, podczas produkcji materiałów i środków wykorzystywanych w uprawie. Do tej grupy zaliczane są w szczególności: nawozy mineralne, środki ochrony roślin, paliwo oraz materiał siewny.
Dla każdego zastosowanego środka produkcji aplikacja wykorzystuje informację o jego ilości oraz przypisany do niego współczynnik emisji.
Emisje podtlenku azotu w glebie
Istotnym elementem obliczeń są emisje podtlenku azotu powstające w glebie w wyniku przemian azotu. Metodyka opiera się na podejściu IPCC i uwzględnia ilość azotu wprowadzanego do gleby przede wszystkim z nawozami mineralnymi, nawozami naturalnymi i organicznymi oraz resztkami roślinnymi.
Najpierw określana jest łączna ilość azotu trafiającego do gleby z poszczególnych źródeł. W przypadku nawozów wynika ona z ilości zastosowanego produktu oraz zawartości azotu. Wkład resztek roślinnych jest szacowany na podstawie danych o uprawianej roślinie, wielkości plonu i sposobie zagospodarowania biomasy pozostającej po zbiorze. Aplikacja nie wymaga od użytkownika samodzielnego wykonywania tych przeliczeń - są one elementem algorytmu.
Na podstawie łącznego dopływu azotu obliczane są emisje bezpośrednie podtlenku azotu z gleby oraz emisje pośrednie. Emisje pośrednie obejmują straty azotu zachodzące drogą gazową, a także straty związane z wymywaniem i spływem powierzchniowym. Straty te są następnie sumowane i przeliczane na emisję podtlenku azotu.
Emisje dwutlenku węgla w glebie
W obliczeniach uwzględniane są również bezpośrednie emisje dwutlenku węgla związane ze stosowaniem mocznika oraz materiałów wapniowych zawierających węgiel w formie węglanowej. W ujęciu zastosowanej metody przyjmuje się, że związany w tych nawozach węgiel jest uwalniany do atmosfery w postaci dwutlenku węgla.
Ślad węglowy
Ślad węglowy powstaje przez połączenie emisji związanych z wytworzeniem wykorzystanych środków produkcji, emisji podtlenku azotu oraz emisji dwutlenku węgla z gleby. Ponieważ poszczególne gazy cieplarniane różnią się siłą oddziaływania na klimat, ich emisje są przeliczane ekwiwalent dwutlenku węgla.
Końcowy wynik jest przedstawiony w odniesieniu do powierzchni uprawy lub do uzyskanego plonu. Dzięki temu możliwe jest porównywanie sposobów produkcji nie tylko pod względem wielkości emisji z pola, ale również pod względem emisji przypadającej na wytworzony produkt.
Jakie dane mają największe znaczenie?
Ze względu na stosowaną metodykę obliczania emisji gazów cieplarnianych z uprawy, wielkość nawożenia azotowego oraz plonu są kluczowymi czynnikami kształtującym ślad węglowy upraw. Racjonalne nawożenie azotowe i dopasowanie dawek nawożenia do lokalnych warunków i potrzeb roślin może istotnie ograniczyć emisje związane z uprawą.
Opracowanie wykonał:
Tomasz Żyłowski
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa IUNG-PIB
